Boek: Spiral Dynamics

Spiral Dynamics - Denkfundamenten ontsluierd

Follow Max Herold on Twitter

GPTL is ontstaan bij Pentascope, in samenwerking met Nieuwe Garde, Elvenstone en Great Place to Work. Het begrip heeft inmiddels een krant en raakt meer en meer bekend. Tijd om de filosofie achter het concept, ontsproten uit de innerlijke wereld van Noor Bongers, eens te gaan verkennen.

Als je mensen vraagt wat een GPTL is”, hebben ze het over een plek die een grote aantrekkingskracht bezit. Een plaats waar ze meteen naar toe willen. Een plaats die ze koesteren en waar ze met open mond verwonderd kunnen staan van de schoonheid die ze daar aantreffen. Een soort Arcadia, het ideale land zoals dat op schrift is gezet in de poëtische beschrijvingen van de Italiaan Jacopo Sannazzaro in 1490.

Het land symboliseerde in de Oudheid de afwijzing van iedere vorm van stadscultuur, met haar consumptiemaatschappij, haar gewelddadige politieke en andere conflicten. Tegenover deze "corrupte" stadswereld werden de "echte" waarden gesteld: liefde voor de natuur, voor de ongekunstelde schoonheid, voor de muziek. "Arcadisch" betekent in deze context dan ook: liefelijk onbedorven, naïef.

Box: een korte beschrijving van Arcadia.
Bossen en heuvels van een adembenemende schoonheid, vol dicht gebladerde bomen en duizenden soorten bloemen. Een kudde schapen loopt grazend in het groene veld. De schaapsherders scheren wol of melken het vee. Sommigen spelen op een fluit, anderen zingen daarbij. Achter een eik verscholen kijken naakte nimfen lachend naar een ram die rare capriolen uithaalt.

Hoewel Arcadia niet direct de wereld was die de GPTL – bedenker in al haar facetten voor ogen hadden, zitten er wel enkele belangrijke aspecten in de omschrijving zoals we verder in dit artikel zullen zien.

Van innerlijk naar uiterlijk.
Voor GPTL-deelnemers start het realiseren van een GPTL met een focus naar binnen. De uiterlijke wereld wordt gezien als de resultante van een innerlijk proces. Hoe beter de kwaliteit van het innerlijke proces is, hoe mooier de expressie naar buiten. Zoals Henry Ford het eens uitdrukte:”Er geen wezenlijk verschil tussen de niet-tastbare en de tastbare wereld." De werkelijkheid wordt daarbij als een expressie van eigen geestelijke processen gezien. De zuiverheid van deze processen in termen van ethica en esthetica, bepaalt de schoonheid van de naar buiten gerichte expressievormen.

Hiermee komen we aan op een omschrijving van een GPTL die als startpunt voor het creëren er van dient: “Een GPTL is een psychologisch-geestelijke gezamelijke ruimte die een groep mensen met elkaar creëert waarin wezenlijke persoonlijke vragen worden beantwoord. Het vinden van antwoorden op die vragen zorgt voor een proces dat zich vervolgens in de uiterlijke wereld manifesteert. De ruimte helpt mensen in dat kader meer kracht en invloed te krijgen.”

Niet iedereen.
Een GPTL kan niet door iedereen worden gevormd en niet iedereen kan deelnemen aan een GPTL. Er zijn enkele noodzakelijke randvoorwaarden wil een groep, of meer specifiek de individuele leden ervan, een GPTL tot een succes maken. Proactiviteit, lef, liefde en integriteit zijn noodzakelijke geestelijke eigenschappen.

Proactief.
Een bekend spreekwoord luidt:”Een betere wereld begint bij jezelf.” Hieraan kunnen we toevoegen dat dit begin concreet zichtbaar wordt in acties. Een GPTL ontstaat niet door in een stoel achterover te leunen en je te bepreken tot salondiscussies. GPTL-deelnbemers zijn mensen die steevast pro-actief zijn. Die zeggen ‘zullen we dit gaan doen’. Mensen die van nature geven in termen van acties en handelingen.

Drie aanvullende kernwaarden.
Bij die proactiviteit is sprake van drie onderliggende kernwaarden die de deelnemers drijft.: - Lef - Liefde (voor de mensheid, de maatschappij, natuur) - Integriteit.

Lef.
Er zijn nogal wat bedrijven die vinden dat medewerkers een tekort aan lef hebben. De ‘steek je kop niet boven het maaiveld’ – gedachte bepaalt het leven van velen. Starten met een GPTL betekent dat je lef nodig hebt. Lef om de weg naar binnen bij jezelf te verkennen zoals we nog zullen zien en tevens lef om gevonden antwoorden en acties daadwerkelijk te gaan uitvoeren. Lef betekent in onze visie de moed te hebben om datgene te doen wat helend werkt, in de breedste zin van het woord, op collega’s, organisaties, samenlevingen en natuur, ook al komen er weerstanden en tegenacties vanuit heersende conventies. Mensen met lef zijn overal te vinden. Die hoge bomen die zoveel wind vangen.

Liefde.
Er zijn er velen die wel hun kop boven het maaiveld uitsteken, maar dat gecalculeerd doen puur voor zichzelf. Primair voor eigen eer, glorie en materieel gewin. Lef zonder liefde maakt een organisatie tot een slangenkuil waar alleen de sterkste overleeft. En ook die heeft geen echt leven omdat hij steevast op zijn hoede moet zijn. Lef zonder liefde maakt dat de verbinding met de omgeving wordt vergeten. Vergeten dat je deel bent en neemt aan een groter gebeuren, en je je hiermee verbonden voelt.

In meer algemene zin zien we liefde als een proces van bewust - worden: in verdiepende en verbindende zin leren omgaan met jezelf en de ander. Dit maakt dat je voortdurend nieuwe dimensies in de ander kunt gaan leren zien en ervaren. Er is sprake van almaar verdiepende zelf(h)erkenning die leidt tot (h)erkenning van de ander als basis voor ‘eenheid in verscheidenheid’. Dan ontstaat ‘bevrijden via verbinden’. Centrale thema’s in vele mystieke stromingen.

Mensen die handelen vanuit liefde voor henzelf, de ander en de wereld om hen heen, herken je meteen. Daar sprankelt iets, hun ogen stralen. Zij geven niet snel op.

Integriteit.
Integriteit houdt in onze visie in dat je een persoonlijke norm hanteert van morele en ethische waarden, waaraan je te allen tijde trouw blijft. Een innerlijke meetlat. Om die meetlat te kunnen voelen dien je verbonden te zijn met de Ik-Kern (je essentie) en Goddelijke Kern (de verbinding met het Al welke zetelt in je hart) die ieder van ons bij zijn geboorte heeft meegekregen. Helaas blijkt dat inmiddels 98% van de mensheid niet meer verbonden is met zijn Ik-Kern.

Als deze planeet bevolkt wordt door menselijke wezens die het contact met zichzelf kwijt zijn, betekent dat vragen om moeilijkheden. Geen verbinding met jezelf maakt het ook onmogelijk een diepere verbinding met de ander aan te gaan.

Deelnemen aan een GPTL betekent de bereidheid hebben, indien nodig, de verbinding met jezelf te herstellen zoals we in de volgende paragraaf zullen zien. Geen verbinding met jezelf aan willen gaan betekent dat er geen basis aanwezig is om Wezenlijke Vragen te vinden.

Mensen die integer zijn, daar kun je tevens van op aan. Je kan samen met hen bouwen aan iets bijzonders. In vertrouwen en gelijkwaardig aan elkaar trek je samen op. Biedt elkaar perspectieven, spreekt je intuïties uit en voegt waarde toe aan elkaar(s) (ondernemingen).

De start van een GPTL.
Als je een groep mensen bij elkaar hebt die werken vanuit bovengenoemde waarden, dan start je in samenzijn met het beantwoorden van enkele vragen:

1. Wat is de Werkelijke Vraag die jou als individu bezig houdt?
Een werkelijke vraag raakt iemand pijn en verlangen en daarmee de motivatie om iets te veranderen. Bovendien is de ervaring dat de Werkelijke Vraag van de een ook raakvlakken heeft met de Werkelijke Vraag van anderen. Het raakt een essentiële betekenis.

2. Hoe creëer we synergie tussen de verschillende belangen?
Als alle Werkelijke Vragen op tafel zijn gekomen, de betekenis en hoogste ambitie helder zijn, is de vraag: wat verbindt ons daarin? Waar zit de synergie resp. hoe scheppen we die? Waar zit de ‘flow’?

3. Als er een Centraal Issue ontstaat, is de volgende vraag: Is het beeld volledig?
Zijn er van alle kanten participanten betrokken waardoor alle facetten van het Centrale Issue een plek hebben en zich kunnen ontwikkelen? Wie eventueel nog meer te betrekken? Voldoen die aan de criteria?

4. Welke acties kunnen we gaan doen: zijn die Leuk? Zijn ze spannend? Zijn ze sprankelend?
Wat gaan we doen? Lost het echt iets op? Zet het een dynamiek op gang die blijft waardoor echte belemmerende conventies blijvend worden doorbroken? Maakt het ene werkelijk verschil?

Bij punt drie komt het belang naar voren dat je ook echt mensen hebt die leven vanuit de eerder genoemde waarden. De pro-activiteit maakt dat ze door zullen gaan en vasthoudend. Maar ook het feit dat mensen door de acties die ze doen werken aan een Wezenlijke vraag voor hun die gepaard gaat met pijn en verlangen is een helend proces op een zeer diep niveau.

De ervaring leert dat door steevast bij de vier vragen stil te staan er Geestelijke Ruimte ontstaat waardoor Schoonheid kan ontstaan. Onder Schoonheid verstaan we hier een Zuivere Ontwikkeling van individu, maatschappij in relatie tot zichzelf en de natuur.

Box: GPTL en bomen.
Bomen zijn diepgeworteld in de aarde en strekken zich uit naar de lucht. Ze zijn deel van een groter geheel dat veel complexer is dan het op het eerste gezicht lijkt. Bomen zijn uitdrukking van, en uitvoerder van natuurlijke cyclische processen. Ze halen voedingstoffen uit de aarde en geven veel terug. Bomen maken leven mogelijk. Mensen die bewust zijn van hun verwevenheid met de gemeenschap en natuur dragen zorg voor wat ze kennen. Ze gaan er respectvol mee om en helpen daar waar nodig.

Reis.
De reis, het doorlopen van de stappen wordt bij een GPTL als belangrijker ervaren dan het eindresultaat. Vooral het komen tot innerlijke zuiverheid dat er mee gepaard gaat Dat komt omdat de reis je terugbrengt in het hier-en-nu. Je weer in leven in het moment gaat ervaren met een aandacht voor de dingen om je heen zonder te weten wat het is. Hernieuwd verwonderd te staan. Het is als Proust eens schreef: een reis maken is niet altijd een nieuw landschap ontdekken maar om het bestaande landschap met andere ogen leren zien.

In die zin is het van belang te beseffen dat het creëren van een GPTL geen proces is van ‘meten en weten’. Je kunt niet gaan meten wat je nog nooit hebt gezien. Het gaat om een organisch proces waarin typisch organisatorische structuren geen plaats hebben.
De schoonheid die je ziet kun je als leidend element nemen om innovatie te realiseren.

Praktijkvoorbeeld
Het ontwikkelen van een Great Place to Live community rondom Financiële Dienstverlening. Er ontstond het vermoeden dat in deze wereld veel beweging is en dat het voor hen noodzakelijk wordt om een interactieve relatie te ontwikkelen met de maatschappij. Een speler te worden in het maatschappelijk veld. Niet alleen op het gebied van geld, maar van maatschappelijke ontwikkeling. Aan de andere kant staan tal van Creatieve bedrijven voor wie de Financiële Dienstverlening altijd weer een groot obstakel is waar zij zich naar moeten richten. De creatieve sector is hip and hot maar ondervinden telkens weer problemen als zij een financiering willen, of een huis willen kopen, of zaken willen doen met een bank. De zekerheden die een bank graag wil zien zijn vaak niet de zekerheden die de creatieve sector kan bieden. “Go with the flow and create something different” is hier meer het credo.

Werkelijke Vragen.
Hoe kan de financiële instelling haar dynamiek laten aansluiten bij die van een continu in beweging zijnde netwerkmaatschappij? En daarmee het innovatief potentieel te ontwikkelen?

Het creëren van synergie.
De verbinding ontstond door met verschillende mensen uit de diverse gebieden te spreken. Wat speelt er? Waar liggen de raakvlakken? De beide kanten (financiële dienstverlening en de creatieve sector) zijn erg nieuwsgierig naar elkaar. Deze casus raakt aan het essentiële vraagstuk hoe financiële instellingen een rol kunnen spelen in de maatschappij en –samen met deze maatschappij- de wereld een Great Place to Live te maken.

Het beeld volledig maken.
Wat we misten is de verbinding tussen deze werelden. We zijn nu op zoek naar bijzondere mensen die willen deelnemen. Die zich verdiepen in de belevingswereld van een bank, een verzekeraar, een creatieve onderneming, het aanstormende talent.

Inzichten omzetten in actie.
Momenteel wordt een programma ontwikkeld waarin een aantal ontmoetingen plaats vinden. Tijdens het programma zal het gehele spectrum worden belicht. Gezamenlijk wordt een toekomstscenario ontwikkeld voor de financiële dienstverlening. Een van de edities Great Place to Live 2008 zal daarom geheel gewijd zijn aan het thema Geld.

Noor Bongers & Max Herold